Ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων (ΣΕΣ) εκφράζει την ανησυχία του για τις επιπτώσεις σε θέματα οδικής ασφάλειας από τη διαρκώς αυξανόμενη άναρχη και επικίνδυνη χρήση των Ελαφρών Προσωπικών Ηλεκτροκίνητων Οχημάτων (ΕΠΗΟ) στις ελληνικές πόλεις. Με βάση τα στοιχεία του 2025, καταγράφηκαν 109 τροχαία ατυχήματα με εμπλοκή ηλεκτρικών πατινιών, εκ των οποίων 2 ήταν θανατηφόρα. Σύμφωνα με την ΠΟΕΔΗΝ, πάνω από 400 παιδιά νοσηλεύτηκαν σε νοσοκομεία μετά από ατυχήματα με ΕΠΗΟ, με τα μισά παιδιά να νοσηλεύονται στα δύο μεγάλα παιδιατρικά νοσοκομεία της Αθήνας. Τα ανησυχητικά αυτά περιστατικά αποδίδονται κατά κύριο λόγο στη μη τήρηση του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου.
Η κατάσταση που περιγράφουν οι αριθμοί αυτοί, που πιθανώς υποεκτιμούν την πραγματική κατάσταση λόγω αδήλωτων ατυχημάτων, καθώς και οι τάσεις που καταγράφονται τους πρώτους μήνες του 2026, καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για την εξέταση της υφιστάμενης κατάστασης και της ενίσχυσης του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου. Η Πολιτεία οφείλει να δράσει άμεσα. Ειδικά στα ζητήματα που αφορούν στην προστασία των ανηλίκων, δεν υπάρχει περιθώριο για καμία κωλυσιεργία.
Είναι κρίσιμο να γίνει κατανοητό ότι το ηλεκτρικό πατίνι δεν αποτελεί παιχνίδι, αλλά ένα μέσο μεταφοράς φιλικό προς το περιβάλλον, με συγκεκριμένο λειτουργικό ρόλο. Η ομαλή ένταξή του στον αστικό ιστό δεν είναι απλώς μια τάση, αλλά μια αναγκαία λύση για τη βιώσιμη κινητικότητα. Η αξία του έγκειται στην εξυπηρέτηση μετακινήσεων μικρού μήκους, καλύπτοντας π.χ. το λεγόμενο «τελευταίο μίλι» (last mile) ή τη διαδρομή από την κατοικία προς στάσεις και σταθμούς των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς (λεωφορεία, μετρό, τραμ, προαστιακός σιδηρόδρομος), την μετακίνηση κατοικία – γειτονιά / σχολείο κτλ.
Η χρήση του για μετακινήσεις μεγάλων αποστάσεων ή σε οδικούς άξονες υψηλών ταχυτήτων εκφεύγει του σχεδιασμού του, εκθέτοντας τον χρήστη σε δυσανάλογους κινδύνους.
Επιπλέον, η οδική ασφάλεια που σχετίζεται με τα ΕΠΗΟ δεν μπορεί να εξετάζεται μεμονωμένα. Αποτελεί μέρος μιας συνολικής προσέγγισης για την πόλη, η οποία οφείλει να εγγυάται ένα ασφαλές περιβάλλον για όλους.
-Η Πραγματικότητα των Θυμάτων: Ας μην λησμονούμε ότι η πλειονότητα των θυμάτων στο αστικό οδικό δίκτυο αφορά ευάλωτους χρήστες (πεζοί, ποδηλάτες, μοτοσικλετιστές).
-Η Ρίζα του Προβλήματος: Σε μια πόλη όπου ο πεζός αισθάνεται απειλή, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στο πατίνι, αλλά στη γενικότερη έλλειψη οδικής κουλτούρας, στη γενικότερη παραβατική συμπεριφορά των μετακινούμενων και στον ελλιπή σεβασμό των κανόνων κυκλοφορίας.
-Ηλικιακό όριο: Απαιτείται η συμπλήρωση των 15 ετών για την οδήγηση ηλεκτρικού πατινιού στον δρόμο.
-Μέγιστη ταχύτητα: 25 χλμ/ώρα.
-Επιτρεπόμενο οδικό δίκτυο: Κατά προτεραιότητα ποδηλατοδρόμοι ή οδοί με όριο ταχύτητας έως 50 χλμ/ώρα.
-Εξοπλισμός οχήματος: Υποχρεωτικά φώτα (λευκό εμπρός, κόκκινο πίσω), ανακλαστικά στοιχεία και κουδούνι.
-Εξοπλισμός οδηγού: Επιβάλλεται υποχρεωτικά η χρήση κράνους, καθώς και ανακλαστικού γιλέκου κατά τις νυχτερινές ώρες.
-Απαγορεύσεις: Απαγορεύεται ρητά η μεταφορά δεύτερου επιβάτη, η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, η χρήση ακουστικών (headphones) που απομονώνουν τον οδηγό από τους ήχους του περιβάλλοντος, καθώς και η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ.
-Η πλήρης έκθεση του χρήστη σε κάθε είδους σύγκρουση, λόγω της μηδενικής παθητικής προστασίας.
-Η πολύ μικρή διάμετρος τροχών, που αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο ανατροπής σε ανωμαλίες και κακοτεχνίες του οδοστρώματος.
-Το υψηλό κέντρο βάρους του όρθιου οδηγού με τη μικρή βάση του οχήματος περιορίζει τη σταθερότητα και καθιστά τους ελιγμούς έκτακτης ανάγκης εξαιρετικά δυσχερείς και επίφοβους για απώλεια ισορροπίας.
-Το μικρό βάρος του οχήματος σε συνδυασμό με τους ισχυρούς ηλεκτροκινητήρες έχει ως αποτέλεσμα υψηλές επιταχύνσεις και τελικές ταχύτητες.
-Το μικρό μέγεθος του οχήματος μειώνει την έγκαιρη αντιληπτότητά τους από οδηγούς άλλων οχημάτων ιδιαίτερα σε συνθήκες μειωμένου φωτισμού, σε διασταυρώσεις και σε περίπτωση ελιγμών ανάμεσα σε σταματημένα ή σταθμευμένα οχήματα.
-από ανηλίκους κάτω των 15 ετών.
-με ταχύτητες πολύ πάνω του επιτρεπόμενου ορίου των 25 χλμ/ώρα,
-σε οδούς που έχουν όριο άνω των 50 χλμ/ώρα ή ακόμα και σε ταχείας κυκλοφορίας,
-χωρίς κράνος, ιδιαίτερα στα κοινόχρηστα οχήματα,
Ένας επιπλέον σημαντικός παράγοντας αύξησης του κινδύνου αποτελεί η χρήση των ΕΠΗΟ χωρίς βασική γνώση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, ειδικά από ανηλίκους.
Πέραν των ζητημάτων της επιτήρησης της εφαρμογής των σχετικών διατάξεων του ΚΟΚ και του θεσμικού πλαισίου, μία άλλη κρίσιμη αδυναμία που χρήζει άμεσης αντιμετώπισης είναι το έλλειμμα εκπαίδευσης και ενημέρωσης. Μεγάλο ποσοστό των χρηστών, αλλά και της κοινωνίας ευρύτερα, αγνοεί τους βασικούς κανόνες ορθής και ασφαλούς χρήσης των ηλεκτρικών πατινιών, δηλαδή ποιοι επιτρέπεται να τα οδηγούν, σε ποιους δρόμους, με ποιες προϋποθέσεις και υπό ποιους όρους. Η άγνοια αυτή δεν είναι απλώς ατομική ευθύνη, αλλά αντανακλά και τη συστημική αποτυχία στη διάχυση της πληροφορίας και στην καλλιέργεια οδικής κουλτούρας. Συνδεδεμένη με την έλλειψη εκπαίδευσης είναι και η χαμηλή επίγνωση του κινδύνου. Παρατηρείται συχνά μια εσφαλμένη αντίληψη του ηλεκτρικού πατινιού ως «παιχνιδιού» και όχι ως οχήματος, γεγονός που οδηγεί σε χαμηλή επίγνωση των κινδύνων όσον αφορά στις πραγματικές οδηγικές ικανότητες των χρηστών.
Ένα άλλο ζήτημα που συντελεί στο πρόβλημα είναι η έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων ατυχημάτων/ συμβάντων με ηλεκτρικά πατίνια. Χωρίς αναλυτική και συστηματική καταγραφή των ατυχημάτων ως προς τη θέση, τα αίτια, τα εμπλεκόμενα οχήματα και τα χαρακτηριστικά των οδηγών, είναι εξαιρετικά δύσκολη η τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής χρήσης τους και η έγκαιρη ανάπτυξη στοχευμένων και αποτελεσματικών παρεμβάσεων για τη βελτίωση της ασφάλειας του συγκεκριμένου μέσου.
Ένα κρίσιμο ζήτημα που υπονομεύει την οδική ασφάλεια είναι η διάθεση στην αγορά οχημάτων που υπερβαίνουν κατά πολύ τις προδιαγραφές του νόμου. Παρατηρείται το φαινόμενο να διαφημίζονται και να πωλούνται ηλεκτρικά πατίνια που αναπτύσσουν ταχύτητες της τάξης των 70 ή και 100 χλμ/ώρα, ενώ το νόμιμο όριο για χρήση σε δημόσιο δρόμο είναι τα 25 χλμ/ώρα. Τα οχήματα αυτά, είναι αδύνατον να ελεγχθούν με ασφάλεια από τον χρήστη σε τέτοιες ταχύτητες, ενώ η κίνησή τους στο οδικό δίκτυο αποτελεί άμεση απειλή για τη δημόσια ασφάλεια.
Το Υπουργείο Ανάπτυξης, ως η καθ’ ύλην αρμόδια αρχή για την εποπτεία της αγοράς των ΕΠΗΟ, οφείλει να εντατικοποιήσει τους ελέγχους στα σημεία πώλησης και εισαγωγής, επιβάλλοντας τις προβλεπόμενες κυρώσεις σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.
Παράλληλα εφόσον κριθεί αναγκαίο, προτείνεται η περαιτέρω αυστηροποίηση του πλαισίου σχετικά με τις τεχνικές προδιαγραφές. Οι κατασκευαστικές εταιρείες και οι εισαγωγείς θα πρέπει να διασφαλίζουν μέσω πιστοποιήσεων ότι:
Η έλλειψη βασικής εκπαίδευσης και οδηγικής κουλτούρας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για τους χρήστες ηλεκτρικών πατινιών, ιδιαίτερα για τους νέους. Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, οποιοσδήποτε έχει συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας του μπορεί να κινηθεί σε δημόσιο δρόμο χωρίς καμία απόδειξη γνώσης των κανόνων κυκλοφορίας ή ικανότητας χειρισμού του οχήματος.
Ο ΣΕΣ προτείνει τα ΕΠΗΟ να οδηγούνται από χρήστες που είτε διαθέτουν ειδική πιστοποίηση, είτε διαθέτουν δίπλωμα οδήγησης άλλου οχήματος. Σε αυτό το πλαίσιο προτείνεται η καθιέρωση ενός μοντέλου εκπαίδευσης και πιστοποίησης στο σχολείο, το οποίο θα διασφαλίζει ότι κάθε ανήλικος χρήστης ΕΠΗΟ κατέχει τις απαραίτητες δεξιότητες πριν την έξοδό του στο οδικό δίκτυο. Συγκεκριμένα προτείνεται:
Η ασφαλής κυκλοφορία ηλεκτρικών πατινιών δεν εξαρτάται μόνο από τη συμπεριφορά του χρήστη, αλλά και από την ποιότητα του οδικού περιβάλλοντος. Οι Δήμοι καλούνται να αναλάβουν ενεργό ρόλο: να προχωρήσουν στη βελτίωση και στην κατασκευή ανάλογων υποδομών, όπως ποδηλατοδρόμοι, χώροι στάθμευσης, και να προσαρμόσουν το όριο ταχύτητας των 30 χλμ/ ώρα στο τοπικό οδικό δίκτυο σύμφωνα και με τον νέο ΚΟΚ, δημιουργώντας τις συνθήκες όπου η συνύπαρξη ήπιων μέσων κυκλοφορίας και αυτοκινήτων είναι εφικτή και ασφαλής. Η κίνηση με χαμηλή ταχύτητα στο τοπικό οδικό δίκτυο δεν μπορεί να επιτευχθεί αποκλειστικά μέσω της θέσπισης κανόνων, ενώ η αστυνόμευση κάθε γειτονιάς παραμένει ανέφικτη στην πράξη. Η αποτελεσματικότερη προσέγγιση είναι η διαμόρφωση του ίδιου του οδικού περιβάλλοντος με τρόπο που να «καθοδηγεί» τον οδηγό προς χαμηλότερες ταχύτητες, όπου απαιτείται, μέσω υπερυψωμένων διαβάσεων, στένωσης οδοστρώματος, κυκλικών κόμβων ήπιας κυκλοφορίας και άλλων ήπιων παρεμβάσεων.
Πρακτικά η μείωση της ταχύτητας μπορεί να επέλθει μέσα από παρεμβάσεις στο οδικό δίκτυο, έτσι ώστε το περιβάλλον να «υποχρεώνει» τον οδηγό να κινηθεί με χαμηλότερες ταχύτητες. Τέτοιες διατάξεις χρησιμοποιούνται εφαρμόζονται ευρέως σε ευρωπαϊκές πόλεις που έχουν αναγάγει την προστασία των ήπιων μέσων μετακίνησης σε στρατηγική προτεραιότητα, διαμορφώνοντας ένα φιλικό αστικό περιβάλλον για πεζούς, ποδηλάτες και χρήστες πατινιών. Δυστυχώς, στην Ελλάδα παρατηρείται συχνά το φαινόμενο, αντί να προωθούνται διεθνώς αναγνωρισμένες βέλτιστες πρακτικές, αυτές να παρεμποδίζονται από ένα αναχρονιστικό κανονιστικό πλαίσιο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απαγόρευση εφαρμογής υπερυψωμένων διατάξεων (όπως οι υπερυψωμένες διαβάσεις) σε οδούς από τις οποίες διέρχεται αστική συγκοινωνία. Ο ΣΕΣ τονίζει ότι η ασφάλεια των ευάλωτων χρηστών και η μείωση της ταχύτητας στις γειτονιές απαιτούν την άμεση αναθεώρηση αυτών των περιορισμών, ώστε οι Δήμοι να μπορούν να υλοποιούν ουσιαστικές παρεμβάσεις ήπιας κυκλοφορίας, όπως συμβαίνει σε όλες τις σύγχρονες ευρωπαϊκές πόλεις.
Ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων αναγνωρίζει ότι το ηλεκτρικό πατίνι αποτελεί ένα εξαιρετικό εργαλείο αστικής μετακίνησης. Είναι ένα μέσο αμιγώς φιλικό προς το περιβάλλον, αθόρυβο και εξαιρετικά ευέλικτο, το οποίο μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην ενίσχυση της βιώσιμης κινητικότητας.
Ωστόσο η θετική του συμβολή στην πόλη εξαρτάται άμεσα από την ασφάλεια του χρήστη και τον σεβασμό στον δημόσιο χώρο. Η ενσωμάτωση των ΕΠΗΟ στις ελληνικές πόλεις δεν αποτελεί μια πρόσκαιρη πρόκληση, αλλά μια ευκαιρία για τον ριζικό επανασχεδιασμό των αστικών μας μετακινήσεων. Η οδική ασφάλεια, όμως, δεν μπορεί να επαφίεται στην τύχη ή στην ατομική ευθύνη. Απαιτεί μια Πολιτεία που νομοθετεί με τόλμη, μια Τοπική Αυτοδιοίκηση που διαμορφώνει ασφαλείς υποδομές και ένα εκπαιδευτικό σύστημα που καλλιεργεί σωστή οδική συμπεριφορά και κουλτούρα.
Ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, με παρουσία μισού αιώνα στο συγκοινωνιακό γίγνεσθαι της χώρας, ως αντικειμενικός και ανεξάρτητος επιστημονικός φορέας, παραμένει στη διάθεση όλων των αρμόδιων φορέων με στόχο τη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος ασφαλούς συνύπαρξης για όλους, το οποίο θα επιτρέπει την πραγματοποίηση ακόμη πιο ασφαλών, λειτουργικών, γρήγορων και οικονομικών μετακινήσεων.
